Lody – moc witamin i wapnia |
ZawierajÄ… biaÅ‚ko, wapÅ„, fosfor, witaminy, a na dodatek nie tuczÄ…. Nie ma wiÄ™c siÄ™ co dziwić Neronowi, że po Å›nieg, z którego lody byÅ‚y niegdyÅ› wytwarzane, wysÅ‚aÅ‚ swych poddanych aż na szczyty Apeninów.
Ach ten Marco Polo! Kto zliczy ile mu zawdziÄ™czamy. Do najprzyjemniejszych odkryć należą przede wszystkim lody. WybierajÄ…c siÄ™ w XIII wieku w swÄ… wielkÄ… wyprawÄ™ z Chin do Europy, wykradÅ‚ on tamtejszym mieszkaÅ„com nie tylko sekret produkcji papierowych pieniÄ™dzy – także lodów. W PaÅ„stwie Åšrodka zimne przysmaki wytwarzano już 5 tysiÄ™cy lat temu i choć pierwsze odmiany lodów robione z mieszaniny Å›niegu, rozkruszonego lodu i wonnych owoców niczym nie przypominaÅ‚y obecnych, to i tak sÅ‚ynny moralista Konfucjusz nazywaÅ‚ je tabularazÄ… utrwalajÄ…cÄ… przemijajÄ…cy czas w stanie skupienia wody.
TwierdziÅ‚ też (choć chyba dla usprawiedliwienia wÅ‚asnego Å‚akomstwa), że lodowy przysmak wyostrza intelekt i pozwala powÅ›ciÄ…gnąć uczucia. Bardziej sÅ‚odkie lody zaczÄ™to produkować dopiero w Grecji, gdzie do Å›niegu i owoców zaczÄ™to dodawać miód.
Włoski luksus na saskich stołach
Åšmietankowy smak i kremowÄ… konsystencjÄ™ lodowe desery zawdziÄ™czajÄ… natomiast WÅ‚ochom. Aż siÄ™ nie chce wierzyć, że najsmaczniejsze wÅ‚oskie lody za czasów Nerona powstawaÅ‚y w tak prymitywny sposób. Åšnieg do ich produkcji trafiaÅ‚ bowiem do cesarskiej kuchni za sprawÄ… tysiÄ™cy ludzi, ustawionych w Å‚aÅ„cuchu aż po szczyty Apeninów, którzy podawali go sobie w wielkich wiadrach. W późniejszych latach, aby zamrożone krysztaÅ‚ki nie topniaÅ‚y, obsypywano je trocinami. W takiej otulinie mogÅ‚y przetrwać nawet do lata. Problem rozpuszczania siÄ™ lodów rozwiÄ…zaÅ‚ również WÅ‚och, zamieszkaÅ‚y na Sycylii. Do lodów zaczÄ…Å‚ dodawać on... saletry, która obniżaÅ‚a ich temperaturÄ™ nawet do kilku stopni.
Lodowy deser trafiÅ‚ do Polski dopiero za Sasów. PoczÄ…tkowo goÅ›ciÅ‚ jedynie na dworskich stoÅ‚ach, choć ci, którzy przy nich zasiąść nie mogli ze wzglÄ™du na niższy status spoÅ‚eczny, robili lody w domowym zaciszu. W poradniku kulinarnym z 1928 roku napisano już jednak, że jest to produkt tak tani, że nie warto marnować czasu na jego wÅ‚asnorÄ™czne przyrzÄ…dzanie.
Moc witamin i wapnia
WspóÅ‚czesne lody skomponowane sÄ… najczęściej na bazie Å›mietany, masÅ‚a, cukru buraczanego, soków, przecierów, syropów owocowych i czasami, choć coraz rzadziej, jaj. CzÄ™sto dodaje siÄ™ do nich kakao, czekoladÄ™, waniliÄ™ oraz bakalie, ale także aromaty, barwniki czy substancje stabilizujÄ…ce i emulgujÄ…ce, dziÄ™ki którym lody majÄ… wÅ‚aÅ›ciwÄ… konsystencjÄ™. Za tymi skÅ‚adnikami kryje siÄ™ prawdziwa skarbnica biaÅ‚ek, wapnia, fosforu czy witamin A, B, C, D i E. Nic wiÄ™c dziwnego, że upominajÄ… siÄ™ o nie dzieci, których organizm potrzebuje przecież budulca do rozwoju koÅ›ci. Dawka odżywczych skÅ‚adników przyda siÄ™ także każdemu dorosÅ‚emu, tym bardziej że lody sÄ… lepiej trawione przez nasz organizm niż zimne napoje.
Lekarze zalecajÄ… umiar i powolnÄ… konsumpcjÄ™. Sekret, by lody nie szkodziÅ‚y, polega gÅ‚ównie na wÅ‚aÅ›ciwych proporcjach.
Nie wszystkie sÄ… dietetyczne
Najmniej kalorii bez wÄ…tpienia zawierajÄ… tzw. sorbety. Przysmak wymyÅ›lony przez arabskich smakoszy skÅ‚ada siÄ™ bowiem jedynie z zamrożonych soków, przecierów owocowych i cukru – nie ma w nich Å›mietany ani mleka. Znacznie mniej kalorii zawierajÄ… także lody jogurtowe. Standardowe kulki na bazie Å›mietany zawierajÄ… już jednak tÅ‚uszcz, dlatego warto zwrócić uwagÄ™ na informacjÄ™ o jego skÅ‚adzie procentowym (mogÄ… posiadać od 5–15 procent tÅ‚uszczu). NajwiÄ™ksze niebezpieczeÅ„stwo dla szczupÅ‚ej sylwetki stanowiÄ… jednak nie same lody, lecz serwowane do nich dodatki. Desery, które ozdobimy bitÄ… Å›mietanÄ…, orzechami, polewami czy adwokatem stajÄ… siÄ™ kalorycznÄ… bombÄ….
Przysmak wszystkich krajów
Mroźnym cudom dla ochÅ‚ody ulegajÄ… jednak wszystkie nacje Å›wiata. Rocznie spożywa siÄ™ ich 20 miliardów litrów, z czego blisko poÅ‚owÄ™ pochÅ‚aniajÄ… Amerykanie. PrzeciÄ™tny Szwed zjada rocznie 23 litry lodów, WÅ‚och i DuÅ„czyk – 9 litrów, a Polak tylko – 4. Warto wiÄ™c latem dla poprawy nastroju i kondycji zdrowotnej nadrobić te zalegÅ‚oÅ›ci.
Weronika Pietrzyk poradnia.pl
***
Lód lodowi nierówny
W zależnoÅ›ci od użytych do ich przygotowania produktów można podzielić je na grupy, różniÄ…ce siÄ™ od siebie wÅ‚asnoÅ›ciami fizycznymi, chemicznymi i smakowymi.
Lody deserowe (kremowe)
ZawierajÄ… od 10 do 14 proc. tÅ‚uszczu i biaÅ‚ka (kremowe – pochodzenia mlecznego, deserowe – roÅ›linnego).
GÅ‚ówne skÅ‚adniki lodów deserowych:
– cukier i jego różne odmiany
– 70% mleka i jego produktów (Å›mietana, masÅ‚o, mleko w proszku, serwatka)
– biaÅ‚ko pochodzenia mlecznego
– skÅ‚adniki smakowe (owoce, orzeszki, czekolada, jogurt, karmel, naturalne aromaty)
Lody kremowe owocowe
ZawierajÄ… co najmniej 8% tÅ‚uszczu mlecznego lub roÅ›linnego, 10% owoców, majÄ… wyraźny, wyczuwalny smak owocowy
Lody śmietankowe
Zawierają: mleko, śmietanę, cukier i naturalne składniki aromatyczne oraz od 8 do 10% tłuszczu.
Lody owocowe wodne
SÄ… to czyste lody orzeźwiajÄ…ce. SkÅ‚adajÄ… siÄ™ z wody, cukru, sztucznego barwnika i sztucznych aromatów smakowych.
Lody z czosnkiem
Hiszpanie dla urozmaicenia gatunków lodów wymyÅ›lili lody z krewetek, szparagów czy też oliwek. NowoÅ›ciÄ… sÄ… też lody czosnkowe, wyrabiane z pikantnego sera koziego, z flaków woÅ‚owych lub fasolki wymieszanej z wÄ™dlinami. Podaje siÄ™ je jako przekÄ…ski przed gÅ‚ównym posiÅ‚kiem.
Lód gigant:
W 1994 roku do KsiÄ™gi rekordów Guinnessa trafiÅ‚ lód na patyku ważący 8780 kg, sam patyk miaÅ‚ 55 kg. Do produkcji giganta zużyto 1500 kg cukru, 1200 kg mleka w proszku, 180 kg orzechów, 320 kg czekolady oraz dodatki smakowe, barwniki, stabilizatory. Pojemność stalowej formy, której użyto do jego wykonania wynosiÅ‚a 9,5 m szeÅ›ciennego.
Konsumpcja loda porcjowanego przez okoÅ‚o 20 osób trwaÅ‚a ponad 8 godzin. Specjalne barierki nie wytrzymywaÅ‚y naporu pond 50 tysiÄ™cy smakoszy lodów.
Uwaga, salmonella!
Czasem po zjedzeniu lodów zdarzajÄ… siÄ™ zatrucia pokarmowe, wynikajÄ…ce z zaniedbaÅ„ higienicznych albo niewÅ‚aÅ›ciwego przechowywania tego produktu.
Dlatego należy zwróć szczególnÄ… uwagÄ™:
– na termin przydatnoÅ›ci do spożycia,
– czy sprzedawca podaje nam lody z zamrażalnika,
– czy w punkcie sprzedaży jest czysto.
Nie zamrażajmy lodów już raz rozmrożonych!!!
100 gram lodów dostarcza okoÅ‚o 200 kcal, czyli o wiele mniej niż ciastka. SÄ… też lody o przeznaczeniu specjalnym – dla osób z nadciÅ›nieniem tÄ™tniczym (niskosodowe), dla cukrzyków (z niewielkÄ… iloÅ›ciÄ… cukru), jogurtowe – o wysokiej wartoÅ›ci odżywczej, z żywymi szczepami bakterii.


