Celiakia, czyli nietolerancja glutenu – objawy, dieta |
Celiakia jest wrodzonym schorzeniem przewodu pokarmowego, spowodowanym nietolerancjÄ… glutenu, czyli biaÅ‚ka zawartego w otoczkach zbóż (pszenicy, żyta, jÄ™czmienia, owsa). Może wystÄ™pować w każdym wieku, ale najbardziej wrażliwe na proteiny sÄ… dzieci. U dorosÅ‚ych ujawnia siÄ™ na skutek stresu, infekcji lub ciąży. Objawia siÄ™ bólami brzucha, wzdÄ™ciami, biegunkÄ…, niedokrwistoÅ›ciÄ…, depresjÄ…, utratÄ… wagi, a nawet może w koÅ„cu prowadzić do niepÅ‚odnoÅ›ci. Nieleczona zwiÄ™ksza ryzyko raka przewodu pokarmowego i przeÅ‚yku.
Gluten – nietolerowane biaÅ‚ko
W pszenicy biaÅ‚kiem takim jest np. gliadyna, w życie – sekalina, w jÄ™czmieniu – hordeina, w owsie – awenina. StanowiÄ… one rozpuszczalnÄ… w alkoholu frakcjÄ™ biaÅ‚ek zbóż. U chorych na celiakiÄ™ uszkadzajÄ… Å›luzówki jelita cienkiego, co w konsekwencji prowadzi do zaburzeÅ„ wchÅ‚aniania i wyniszczenia organizmu spowodowanego niedokrwistoÅ›ciÄ…, obniżonym poziomem żelaza, leukopeniÄ…, obniżeniem poziomu cholesterolu, sodu, potasu, wapnia i biaÅ‚ka.
W przypadku stwierdzenia celiakii u dziecka powinno siÄ™ poddać badaniu pozostaÅ‚ych czÅ‚onków rodziny w 1 stopniu pokrewieÅ„stwa (rodzice, rodzeÅ„stwo). OkoÅ‚o 10% z nich również na niÄ… choruje.
Aby potwierdzić rozpoznanie choroby należy wykonać endoskopię oraz pobrać wycinki z odcinka jelita cienkiego (przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie i po prowokacji glutenem). Pobiera się niewielki wycinek do badania histopatologicznego. Radiologicznie stwierdza się przyspieszone przejście barytu przez jelito cienkie.
Objawy choroby
Objawy celiakii w znacznej mierze zależą od wieku chorego, mogÄ… być mylone z innymi chorobami np. mukowiscydozÄ…, wtórnym zespoÅ‚em zÅ‚ego wchÅ‚aniania czy naczyniakowatoÅ›ciÄ… limfatycznÄ… jelit.
Należy szczególnie zwrócić uwagÄ™ na objawy ze strony:
– przewodu pokarmowego (np. biegunka, zaparcia)
– nerek i wÄ…troby (np. nefropatia, kÅ‚Ä™buszkowe zapalenie nerek)
– ukÅ‚adu krwiotwórczego (np. skaza krwotoczna, trombocytoza, anemia)
– ukÅ‚adu nerwowego (depresja, polineuropatie)
– ukÅ‚adu kostnego (np. osteoporoza)
– ukÅ‚adu rozrodczego (np. niepÅ‚odność).
Dieta bezglutenowa
Dieta bezglutenowa nie jest skomplikowana, ale trzeba Å›ciÅ›le jej przestrzegać i unikać produktów zawierajÄ…cych gluten. Ziarna zawierajÄ…ce czÄ…stki glutenowe używane sÄ… powszechnie do wyrobu chleba, ciast, makaronów oraz wielu póÅ‚produktów. Ogólna zasada – jeÅ›li nie masz caÅ‚kowitej pewnoÅ›ci co do zawartoÅ›ci glutenu w danym produkcie – nie jedz! W sprzedaży sÄ… produkty bezglutenowe oznaczone miÄ™dzynarodowym symbolem – przekreÅ›lony kÅ‚os.
Przy przestrzeganiu zaleceÅ„ dietetycznych choroba bÄ™dzie miaÅ‚a charakter Å‚agodny. Zaleca siÄ™ jak najdÅ‚uższe karmienie dzieci piersiÄ…, a jeÅ›li to niemożliwe – stosowanie mleka modyfikowanego, najbardziej swym skÅ‚adem zbliżonego do mleka matki. Od 5. miesiÄ…ca życia należy wprowadzić do jadÅ‚ospisu produkty zbożowe bezglutenowe, np. kleik ryżowy, kaszkÄ™ kukurydzianÄ…, biszkopty. Przy nietolerancji cukru stosuje siÄ™ glukozÄ™ i miód. Owoce i warzywa podawać w postaci soków, przecierów i papek. W późniejszym okresie źródÅ‚em biaÅ‚ka w niewielkich iloÅ›ciach może być miÄ™so z kurczaka, indyka czy cielÄ™cina, a także nasiona roÅ›lin strÄ…czkowych, jak np. soja czy kasza gryczana.
Wrażliwość na gluten u chorych na celiakię utrzymuje się przez całe życie. Jednak przestrzeganie w stu procentach diety bezglutenowej, pozwala ustrzec się przed przykrymi objawami.
