Cukrzyca. Podstawowe zasady żywienia |
Cukrzyca jest zespoÅ‚em zaburzeÅ„ przemiany wÄ™glowodanów w organizmie, spowodowanym niedoborem insuliny. Zaburzenia te można wyrównać, podajÄ…c insulinÄ™ lub leki doustne, ale dużą rolÄ™ w ustabilizowaniu wÅ‚aÅ›ciwego stężenia glukozy we krwi, w uÅ‚atwieniu leczenia farmakologicznego, w zapobieganiu powikÅ‚aniom cukrzycy odgrywa wÅ‚aÅ›ciwa dieta.
Lekarze i dietetycy są zgodni, że powinna być dostosowana indywidualnie do potrzeb każdego cukrzyka, bowiem uzależniona jest m.in. od:
• typu cukrzycy
• wagi ciaÅ‚a pacjenta
• rodzaju wykonywanej pracy
• trybu życia
Dobrze dobrana dieta powinna zawierać odpowiedniÄ… ilość energii, biaÅ‚ek, tÅ‚uszczów, wÄ™glowodanów, witamin, skÅ‚adników mineralnych, wÅ‚ókien roÅ›linnych, czyli bÅ‚onnika, przez co ograniczyć tendencje do hiperglikemii oraz uwzglÄ™dniać zasady diety miażdżycowej.
Bardzo ważnym skÅ‚adnikiem budulcowym jest biaÅ‚ko; w przypadku diety cukrzycowej, co najmniej w poÅ‚owie powinno być pochodzenia zwierzÄ™cego (chude miÄ™so, drób, wÄ™dliny, ryby, chude mleko i jego przetwory, jaja) W diecie podaje siÄ™ dobowo 0,8–1,0 g biaÅ‚ka na jeden kilogram wagi ciaÅ‚a.
Dieta cukrzycowa jest dietÄ…, w której należy ograniczyć tÅ‚uszcze, zwracać uwagÄ™ na ich rodzaj – należy unikać przede wszystkim tych pochodzenia zwierzÄ™cego, takich jak: masÅ‚o, smalec, sÅ‚onina, a zamiast nich stosować tÅ‚uszcze roÅ›linne – oliwÄ™, oleje (zwÅ‚aszcza sojowy i sÅ‚onecznikowy) z uwagi na obecność w nich niezbÄ™dnych nienasyconych kwasów tÅ‚uszczowych (NNKT).
DodatkowÄ… przesÅ‚ankÄ… do ograniczenia iloÅ›ci tÅ‚uszczów jest – czÄ™sta u cukrzyków – nadwaga, otyÅ‚ość i skÅ‚onność do miażdżycy. W diecie cukrzycowej powinno siÄ™ również zwrócić uwagÄ™ na wÄ™glowodany, czyli cukry. Konieczne jest wykluczenie z diety wÄ™glowodanów prostych, które szybko wchÅ‚aniajÄ… siÄ™ do krwi i bardzo szybko podnoszÄ… poziom glukozy. Te niekorzystne wÄ™glowodany znajdujÄ… siÄ™ w produktach takich jak: cukier, dżemy, miód, marmolada, ciasta, sÅ‚odycze, sÅ‚odkie napoje, lody.
Należy także ograniczyć produkty zawierajÄ…ce cholesterol, takie jak: podroby – wÄ…troba, serca, nerki, mózg, ozorki oraz żóÅ‚tko jaja kurzego, a także tÅ‚uste gatunki miÄ™s, wÄ™dlin, tÅ‚uste mleko i jego przetwory.
W diecie mogą się znaleźć w ograniczonych ilościach produkty mączne, ziemniaki, warzywa. Produkty te zawierają węglowodany złożone. Ze względu na szybkość wchłaniania się, węglowodany można podzielić na:
• czoÅ‚gajÄ…ce siÄ™ – znajdujÄ…ce siÄ™ w warzywach
• spacerujÄ…ce – wystÄ™pujÄ…ce w produktach zbożowych
• wolno biegnÄ…ce – to wÄ™glowodany z owoców i mleka
•biegnÄ…ce sprintem – cukier, sÅ‚odycze
W odżywianiu ważny jest też rozdziaÅ‚ wÄ™glowodanów. Powinny one znaleźć siÄ™ w wiÄ™kszych iloÅ›ciach w trzech gÅ‚ównych posiÅ‚kach (Å›niadanie, obiad, kolacja). Natomiast w posiÅ‚kach poÅ›rednich w mniejszej iloÅ›ci. Ilość wÄ™glowodanów w podstawowych posiÅ‚kach powinna być każdego dnia taka sama lub zbliżona.
Niewskazane sÄ… zbyt duże przerwy miÄ™dzy posiÅ‚kami. W cukrzycy typu I – insulinozależnej, należy spożywać 5–6 posiÅ‚ków dziennie, a przerwy miÄ™dzy nimi nie powinny być dÅ‚uższe niż 3 godziny, natomiast w cukrzycy typu II – leczonej Å›rodkami doustnymi i dietÄ… lub samÄ… dietÄ…, może ich być mniej – 3–5. PosiÅ‚ki w ciÄ…gu dnia trzeba odpowiednio rozÅ‚ożyć. Również zapotrzebowanie energetyczne musi być wÅ‚aÅ›ciwie rozÅ‚ożone na poszczególne posiÅ‚ki. Przedstawia siÄ™ ono nastÄ™pujÄ…co:
Przy 6 posiłkach:
I Å›niadanie – 20 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
II Å›niadanie – 10 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
Obiad – 30 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
Podwieczorek – 10 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
I kolacja – 20 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
II kolacja – 10 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
Przy 5 posiłkach:
I Å›niadanie – 25 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
II Å›niadanie – 10 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
Obiad – 25 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
Podwieczorek – 15 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania
Kolacja – 25 proc. energii caÅ‚odobowego zapotrzebowania


