Liszaj płaski – rodzaje, rozpoznanie, leczenie |
Jest stosunkowo powszechnie wystÄ™pujÄ…cym schorzeniem grudkowo-zÅ‚uszczajÄ…cym, atakujÄ…cym skórÄ™, bÅ‚ony Å›luzowe, paznokcie i wÅ‚osy. Nie towarzyszÄ… mu zmiany narzÄ…dowe.
Choroba może pojawić się w każdym wieku, najczęściej jednak występuje między 30. a 60. rokiem życia, częściej u kobiet niż u mężczyzn, rzadko występuje u ludzi młodych.
Na zmienionym chorobowo miejscu powstajÄ… wielkoÅ›ci 1–3 mm, czerwone, czasami czerwono-granatowe wykwity o pÅ‚askiej bÅ‚yszczÄ…cej powierzchni, które nierzadko wywoÅ‚ujÄ… nasilone swÄ™dzenie.
Zmiany mogÄ… wystÄ™pować na caÅ‚ej skórze, jednakże najbardziej podatne miejsca to nadgarstki, dÅ‚onie, przedramiona, pÄ™pek, okolica krzyżowo-lÄ™dźwiowa i okolice narzÄ…dów rozrodczych. U wielu chorych zmiany pojawiajÄ… siÄ™ także w obrÄ™bie jamy ustnej, na skórze gÅ‚owy i na paznokciach.
Zmiany sÄ… dÅ‚ugotrwaÅ‚e – trwajÄ… kilka, nawet kilkanaÅ›cie lat. Jednakże nie pozostawiajÄ… blizn. Choroba ma charakter przewlekÅ‚y, z okresami remisji i zaostrzeÅ„.
Przyczyna liszaja pÅ‚askiego jest ciÄ…gle nieznana. Uważa siÄ™, że w jego rozwoju mogÄ… odgrywać rolÄ™ procesy autoimmunologiczne albo przyjmowanie niektórych leków. Lekarze sugerujÄ… także, że silnym czynnikiem wywoÅ‚ujÄ…cym to schorzenie może być stres.
Choroba często występuje wraz ze stanem zapalnym lub marskością wątroby. Czasami towarzyszy cukrzycy. Jak do tej pory medycyna potrafi leczyć jedynie objawy tej dolegliwości, a nie jej przyczyny.
Zwykle tak siÄ™ zaczyna
Wykwity mogÄ… pojawiać siÄ™ nagle lub narastać stopniowo. Zazwyczaj pierwszy wysiew niewielkich wielobocznych grudek pojawia siÄ™ symetrycznie, w zgiÄ™ciach nadgarstkowych i Å‚okciowych rÄ…k, na nogach, tuÅ‚owiu, w faÅ‚dach skóry. Na skórze owÅ‚osionej zmiany lokujÄ… siÄ™ wokóÅ‚ mieszków wÅ‚osowych, czego skutkiem może być Å‚ysienie rzekomoplackowate.
W liszaju pÅ‚askim jamy ustnej wykwitem podstawowym sÄ… mlecznobiaÅ‚e, szybko zlewajÄ…ce siÄ™ z sobÄ… grudki – najczęściej na bÅ‚onie Å›luzowej policzków, niekiedy dochodzÄ…c do kÄ…tów ust i warg. Rzadziej wystÄ™puje na wargach i dziÄ…sÅ‚ach, w dnie jamy ustnej i na podniebieniu miÄ™kkim.
Liszaj pÅ‚aski na paznokciach objawia siÄ™ pÅ‚ytkimi, pÅ‚askimi ubytkami w części dalszej pÅ‚ytki, stopniowym wykruszaniem siÄ™ paznokcia od wolnego brzegu w kierunku korzenia. W zmianach zaawansowanych może dochodzić do zaniku pÅ‚ytki. Czasami zmiany na paznokciach wystÄ™pujÄ… w postaci podÅ‚użnych żóÅ‚tawych bruzd.
Rozpoznanie i leczenie
Podstawą rozpoznania jest obraz kliniczny: charakterystyczne grudki, typowe umiejscowienie, zajęcie błon śluzowych i swędzenie. Potwierdza go badanie histopatologiczne.
Leczenie polega na podawaniu leków przeciwhistaminowych w celu zmniejszenia Å›wiÄ…du. Nasilone zmiany mogÄ… być wskazaniem do stosowania terapii sterydami i cytostatykami. Czasami dobre efekty daje podawanie sulfonów i niektórych antybiotyków. Zdarza siÄ™, że lekarze próbujÄ… stosować pochodne kwasu witaminy A i cymetydynÄ™.
Z leków zewnÄ™trznych stosuje siÄ™ gÅ‚ównie maÅ›ci sterydowe. Zaleca siÄ™ również szczególnÄ… dbaÅ‚ość o skórÄ™, np. używanie rÄ™kawiczek, by nie dopuÅ›cić do kontaktu chorej skóry z chemikaliami, a także dbanie o staÅ‚e nawilżanie i natÅ‚uszczanie skóry maÅ›ciami obojÄ™tnymi i kremami. Wysuszona, spÄ™kana skóra uÅ‚atwia bowiem wnikanie alergenów, a i staje siÄ™ bardziej wrażliwa na czynniki drażniÄ…ce.
Do innych metod wymienianych w leczeniu liszaja należy też fototerapia. Zalecane jest stosowanie na chorÄ… skórÄ™ Å‚agodnych pÅ‚ukanek osÅ‚aniajÄ…cych i powlekajÄ…cych, np. z siemienia lnianego czy malwy.
I bardzo ważna uwaga: wszystkie metody leczenia muszą być prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarską.



